KUZEY AMERİKA YERLİLERİ NA-DENE’LERİN ORTA ASYA VE SİBİRYA’NIN GÖÇEBE KAVİMLERİ İLE BAĞLANTILARI
![]() | ||||
|
Doç.Dr. Egemen Çağrı Mızrak
Dene’lerin defin törenleri sırasına çadırlarının çevresinde toplanarak uyguladıkları birtakım ritüellerin tıpkı İslam Öncesi Türk boylarına mahsus “yuğ merasimlerine” benzemesi gerçekten de ilginçtir. 1826’da Sir John Franklin, 1845’de William Lucas Hardisty, 1860’de Peder Petitot’un şahit olduğu bu törenlerde, yas tutanlar, mevtanın naaşının bulunduğu çadırın etrafında toplanarak kendi yüzlerini bıçakla kesiyorlardı; böylece gözyaşıyla kan karışarak, birlikte akıyordu (Stewart 1994: 503). Bu kadim âdet Batılı ve Doğulu birçok kaynak tarafından aktarıldığı üzere İslamiyet’ten önceki Türk boyları arasında sıkça rastlanan bir uygulamaydı. Dene’ler de tıpkı Göktürklerdeki gibi kışın ölen birinin cesedini ilkbaharda gömüyor; cenaze törenlerini oyunlar, danslar ve bir yemek şöleniyle sonlandırıyorlardı. Belki de tek fark naaşın bulunduğu çadırın etrafında dönen binlerce at idi.
Dene yerlilerinin
ibadetleri esnasındaki yakarışlarında dikkati çeken “Kutsal
Ağaçlı Dağ” miti motifini ele alan Stewart, bu dağın Doğu
Türkistan’daki Urumçi, Turfan ve Kara-Hoca dairesine mevzilenmiş
olan kutsal Bogd‑Ula dağı olduğunu düşünse de buranın
İslam öncesi Türk dünyasında büyük bir öneme sahip “Ötüken
Ormanlı Dağı” olması ihtimali de asla göz ardı edilmemelidir.
Bilindiği üzere Eski Türk kültüründe, yeryüzü hususunda
“Yer-Su, gökyüzü ve kozmos hususunda ise “Kun-Ay” sembolizmi
büyük bir öneme haizdi. Hatta Gök, gökyüzü, güneş, ay,
yıldızlarla ilgili inanışları çok gelişmiş olan Türk dinî
sistemini Eberhard, “Güneş ve ay kültlerinden müteşekkil Türk
Gök Dini” olarak tanımlamaktadır.
Kuzey Amerika yerlileri üzerinde yapılan genetik soy‑bilim araştırmaları, onların özellikle Güney Sibirya’nın Altay bölgesinin güneyindeki Türk boyları ile Kuzey Altaylar ve Sibirya’nın Orta, Kuzey, Doğu kesimlerindeki Yenisey ‑ Ostyak [Ketler],Samoyed[Selkup], Altay [Tunguzca: Evenkler ve Ulçiler; Türkçe: Hakas, Şor, Tuba,Çelkan, Kumandin, Tuva, Saha/Saka, Moğolca: Buryatlar], Uralik [Mansiler] ve Paleo‑Sibir [Çukçi, Koryak] dilli kavimleriyle akrabalıklarının bulunduğunu göstermektedir.
AmerikanYerlileri ve Türk Dünyasının Kültür Varlığı Arasındaki Paralellikler
Amerika'nın Türkler Tarafından Keşfi

Yorumlar
Yorum Gönder